رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

MPPT چیست و چگونه بر تولید سیستم خورشیدی اثر می‌گذارد؟

MPPT را از منحنی I–V و نقطه بیشینه توان تا تعداد ورودی‌های مستقل، اثر سایه و پارامترهای مهم دیتاشیت اینورتر به‌صورت فنی توضیح می‌دهیم.

بازدید: ۲۴ تاریخ انتشار: ۴ دقیقه مطالعه دقیقه

چک‌لیست کاربردی برای تصمیم یا اجرای پروژه

پیش از استفاده از نکات مقاله «MPPT چیست و چگونه بر تولید سیستم خورشیدی اثر می‌گذارد؟»، شرایط محل، محدودیت تجهیزات و داده‌های اندازه‌گیری را از حدس و نمونه‌های آموزشی جدا کنید. موارد زیر باید در گزارش بررسی یا استعلام مجری قابل ردیابی باشند.
  • موضوع «نقطه بیشینه توان از کجا می‌آید؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «چرا MPP دائماً حرکت می‌کند؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «الگوریتم MPPT چه کاری انجام می‌دهد؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «راندمان MPPT با راندمان تبدیل اینورتر یکی نیست» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.

پرسش‌های پرتکرار هنگام استفاده از این مقاله

نقطه بیشینه توان از کجا می‌آید؟

توان الکتریکی برابر حاصل‌ضرب ولتاژ و جریان است: P = V × I. در ولتاژ صفر، هرچند جریان اتصال کوتاه بالاست، توان تقریباً صفر است. در ولتاژ مدار باز نیز جریان تقریباً صفر و توان باز هم صفر است. میان این دو انتها یک ناحیه وجود دارد که حاصل‌ضرب V و I به بیشینه می‌رسد. این نقطه را MPP می‌نامیم و با Vmp و Imp توصیف می‌کنیم.

چرا MPP دائماً حرکت می‌کند؟

تابش ورودی، دمای سلول و وضعیت یکنواختی آرایه منحنی I–V را تغییر می‌دهند. افزایش یا کاهش ابر، گرم‌شدن ماژول در طول روز یا عبور سایه می‌تواند نقطه بیشینه توان را جابه‌جا کند. Sandia PVPMC توضیح می‌دهد که MPPT معمولاً توسط اینورتر یا مبدل DC-DC انجام می‌شود و کنترلر باید با تغییر تابش و دمای سلول نقطه جدید را پیدا کند.

الگوریتم MPPT چه کاری انجام می‌دهد؟

کنترلر ولتاژ یا نسبت تبدیل را کمی تغییر می‌دهد و اثر آن را بر توان می‌سنجد. الگوریتم‌هایی مانند Perturb & Observe و Incremental Conductance رویکردهای شناخته‌شده‌اند، اما پیاده‌سازی واقعی سازنده شامل فیلترها، محدودیت‌ها و منطق گذار است. هدف عملی این نیست که «یک عدد Vmp» از دیتاشیت حفظ شود؛ هدف این است که در شرایط متغیر، نقطه کار واقعی…

  • MPPT یعنی کنترل نقطه کار DC آرایه برای نزدیک ماندن به نقطه‌ای که حاصل‌ضرب ولتاژ و جریان بیشینه است.
  • نقطه بیشینه توان ثابت نیست؛ تابش و دمای سلول آن را جابه‌جا می‌کنند و الگوریتم باید تغییرات را دنبال کند.
  • MPPT با ردیاب مکانیکی خورشید فرق دارد؛ MPPT یک کنترل الکتریکی است که معمولاً در اینورتر یا مبدل DC-DC انجام می‌شود.
  • تعداد MPPT مستقل مهم است، اما بیشتر بودن همیشه بهتر نیست؛ رشته‌هایی که روی یک MPPT مشترک‌اند باید از نظر جهت، سایه و مشخصات الکتریکی تا حد امکان همگن باشند.
ماژول خورشیدی در هر لحظه یک منحنی جریان–ولتاژ دارد. اگر اینورتر آرایه را در ولتاژ نامناسبی نگه دارد، حتی با همان آفتاب و همان پنل‌ها توان کمتری برداشت می‌شود. وظیفه Maximum Power Point Tracking یا MPPT این است که نقطه کار را طوری جابه‌جا کند که آرایه نزدیک بیشترین توان قابل دسترس کار کند.

نقطه بیشینه توان از کجا می‌آید؟

توان الکتریکی برابر حاصل‌ضرب ولتاژ و جریان است: P = V × I. در ولتاژ صفر، هرچند جریان اتصال کوتاه بالاست، توان تقریباً صفر است. در ولتاژ مدار باز نیز جریان تقریباً صفر و توان باز هم صفر است. میان این دو انتها یک ناحیه وجود دارد که حاصل‌ضرب V و I به بیشینه می‌رسد. این نقطه را MPP می‌نامیم و با Vmp و Imp توصیف می‌کنیم.

چرا MPP دائماً حرکت می‌کند؟

تابش ورودی، دمای سلول و وضعیت یکنواختی آرایه منحنی I–V را تغییر می‌دهند. افزایش یا کاهش ابر، گرم‌شدن ماژول در طول روز یا عبور سایه می‌تواند نقطه بیشینه توان را جابه‌جا کند. Sandia PVPMC توضیح می‌دهد که MPPT معمولاً توسط اینورتر یا مبدل DC-DC انجام می‌شود و کنترلر باید با تغییر تابش و دمای سلول نقطه جدید را پیدا کند.

الگوریتم MPPT چه کاری انجام می‌دهد؟

کنترلر ولتاژ یا نسبت تبدیل را کمی تغییر می‌دهد و اثر آن را بر توان می‌سنجد. الگوریتم‌هایی مانند Perturb & Observe و Incremental Conductance رویکردهای شناخته‌شده‌اند، اما پیاده‌سازی واقعی سازنده شامل فیلترها، محدودیت‌ها و منطق گذار است. هدف عملی این نیست که «یک عدد Vmp» از دیتاشیت حفظ شود؛ هدف این است که در شرایط متغیر، نقطه کار واقعی آرایه دنبال شود.

راندمان MPPT با راندمان تبدیل اینورتر یکی نیست

دو مفهوم را جدا کنید: راندمان تبدیل می‌گوید چه سهمی از توان DC ورودی پس از تلفات الکترونیک قدرت به AC تبدیل می‌شود؛ کارایی MPPT می‌گوید کنترلر چه مقدار از بیشینه توان قابل دسترس آرایه را واقعاً برداشت کرده است. گزارش Sandia درباره مدل عملکرد اینورتر اشاره می‌کند که کارایی MPPT بسیاری از اینورترها در شرایط آزمایش مناسب بسیار بالاست، اما دنبال‌کردن MPP در تغییرات سریع تابش مسئله‌ای جداگانه است.

چند MPPT مستقل چه زمانی ارزش دارد؟

  • وقتی دو سطح بام جهت یا شیب متفاوت دارند، جداسازی آن‌ها روی MPPTهای مستقل معمولاً منطقی‌تر است.
  • رشته‌هایی با الگوی سایه متفاوت بهتر است تا حد امکان روی ورودی‌های مستقل طراحی شوند.
  • رشته‌هایی که روی یک MPPT موازی می‌شوند باید محدوده ولتاژ کاری سازگار و مشخصات مشابه داشته باشند.
  • تعداد MPPT به‌تنهایی معیار کیفیت اینورتر نیست؛ محدوده ولتاژ MPPT، جریان مجاز هر ورودی، جریان اتصال کوتاه مجاز و منطق تقسیم ورودی‌ها نیز مهم‌اند.

سایه جزئی چرا MPPT را سخت‌تر می‌کند؟

در سایه جزئی و با فعال‌شدن دیودهای بای‌پس، منحنی P–V می‌تواند چند قله محلی پیدا کند. الگوریتمی که فقط اطراف نزدیک‌ترین قله جست‌وجو کند ممکن است قله سراسری را از دست بدهد. به همین دلیل عملکرد در سایه به طراحی رشته، دیودهای بای‌پس، تعداد MPPT و الگوریتم Global MPPT وابسته است. این موضوع در مقاله سایه جزئی همین Batch با جزئیات بیشتری بررسی شده است.

در دیتاشیت اینورتر چه چیزهایی را برای MPPT بررسی کنیم؟

  • بازه ولتاژ MPPT و ولتاژ شروع به کار را با Vmp رشته در دماهای واقعی مقایسه کنید.
  • حداکثر ولتاژ DC را با Voc رشته در سردترین دمای طراحی کنترل کنید.
  • حداکثر جریان کاری و Isc مجاز هر MPPT/ورودی را با رشته‌های موازی تطبیق دهید.
  • تعداد MPPT مستقل را با تعداد جهت‌ها و نواحی سایه واقعی پروژه تطبیق دهید.
  • محدوده DC/AC و شرایط clipping را جداگانه بررسی کنید؛ MPPT مجوز عبور از محدودیت‌های سخت‌افزاری نیست.
برای انتخاب خود اینورتر، راهنمای انتخاب اینورتر خورشیدی معیارهای محصول و سازگاری با آرایه را مرحله‌به‌مرحله پوشش می‌دهد.

جمع‌بندی

MPPT یک کنترل الکتریکی پیوسته است که نقطه کار آرایه را نزدیک بیشترین توان قابل برداشت نگه می‌دارد. ارزش آن زمانی روشن می‌شود که بدانیم MPP با تابش و دما ثابت نمی‌ماند. طراحی خوب ابتدا رشته‌های همگن و ولتاژ/جریان سازگار می‌سازد؛ سپس MPPT می‌تواند کار خود را در محدوده‌ای انجام دهد که سخت‌افزار برای آن طراحی شده است.

منابع

  1. Array Utilization — Maximum Power Point Tracking — Sandia PV Performance Modeling Collaborative
  2. Power Electronics and Balance of System Hardware Technologies — U.S. Department of Energy
  3. Performance model for grid-connected photovoltaic inverters — Sandia National Laboratories

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.