رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

PERC، TOPCon و HJT چه تفاوتی دارند؟ مقایسه فناوری پنل‌های خورشیدی

تفاوت معماری سلول‌های PERC، TOPCon و HJT، وضعیت بازار، مزایا و محدودیت‌های فنی و معیارهای درست مقایسه پنل خورشیدی را بررسی می‌کنیم.

بازدید: ۳۲ تاریخ انتشار: ۴ دقیقه مطالعه دقیقه

چک‌لیست کاربردی برای تصمیم یا اجرای پروژه

پیش از استفاده از نکات مقاله «PERC، TOPCon و HJT چه تفاوتی دارند؟ مقایسه فناوری پنل‌های خورشیدی»، شرایط محل، محدودیت تجهیزات و داده‌های اندازه‌گیری را از حدس و نمونه‌های آموزشی جدا کنید. موارد زیر باید در گزارش بررسی یا استعلام مجری قابل ردیابی باشند.
  • موضوع «PERC چه چیزی را نسبت به سلول متداول تغییر داد؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «TOPCon چگونه تماس را «پاسیو» می‌کند؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «HJT یا SHJ چیست؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «مقایسه مهندسی؛ کجا تفاوت واقعاً مهم می‌شود؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.

پرسش‌های پرتکرار هنگام استفاده از این مقاله

PERC چه چیزی را نسبت به سلول متداول تغییر داد؟

PERC مخفف Passivated Emitter and Rear Cell است. ایده مهم آن این است که سطح پشتی ویفر به‌صورت دی‌الکتریک پاسیو شود و تماس فلزی به نواحی موضعی محدود گردد. کوچک‌تر شدن سطح تماس مستقیم فلز–سیلیکون می‌تواند بازترکیب حامل‌ها را کاهش دهد و ولتاژ سلول را بهبود دهد. در عوض، حامل‌ها برای رسیدن به نقاط تماس مسیر جانبی طولانی‌تری طی می‌کنند؛…

TOPCon چگونه تماس را «پاسیو» می‌کند؟

TOPCon یا Tunnel Oxide Passivated Contact از یک لایه بسیار نازک اکسید تونلی همراه با یک لایه سیلیکونی دوپ‌شده استفاده می‌کند. هدف این است که تماس، حامل اکثریت را با مقاومت کم عبور دهد و در عین حال بازترکیب حامل اقلیت را سرکوب کند. Fraunhofer ISE این مفهوم را به‌عنوان تماس انتخاب‌گر حامل توسعه داده است. این ساختار اجازه می‌دهد سطح تماس…

HJT یا SHJ چیست؟

HJT/SHJ به سلول هتروجانکشن سیلیکونی اشاره دارد؛ یعنی ویفر سیلیکون کریستالی با لایه‌های بسیار نازک سیلیکون آمورف یا لایه‌های مرتبط در تماس قرار می‌گیرد. این لایه‌ها می‌توانند پاسیو‌سازی سطح بسیار خوبی ایجاد کنند. Fraunhofer ISE در گزارش‌های فنی خود به فرایندهای دمای پایین، لایه‌های آمورف و لایه رسانای شفاف یا TCO در این معماری اشاره…

  • PERC، TOPCon و HJT سه معماری متفاوت برای کاهش تلفات و افزایش راندمان سلول سیلیکونی هستند؛ تفاوت اصلی آن‌ها در پاسیو‌سازی و ساختار کنتاکت‌هاست.
  • در گزارش فوتوولتائیک Fraunhofer ISE با تاریخ ژوئیه ۲۰۲۶، بازار جهانی PV تحت سلطه سیلیکون کریستالی و n-type TOPCon توصیف شده است؛ بنابراین TOPCon دیگر یک فناوری صرفاً آزمایشگاهی نیست.
  • HJT/SHJ با لایه‌های نازک سیلیکون آمورف روی ویفر کریستالی، پاسیو‌سازی قوی و فرایند دمای پایین را دنبال می‌کند؛ اما مواد رسانای شفاف و متالیزاسیون بخشی از ملاحظات ساخت آن هستند.
  • برای خرید ماژول، نام فناوری سلول کافی نیست؛ دیتاشیت، توان واقعی، ضرایب دمایی، تضمین افت توان، کیفیت ساخت و قابلیت ردیابی سازنده مهم‌تر از برچسب بازاری هستند.
وقتی روی دیتاشیت ماژول‌های جدید با عبارت‌های PERC، TOPCon یا HJT روبه‌رو می‌شویم، وسوسه‌انگیز است که آن‌ها را مثل سه «نسل» با یک رتبه‌بندی ساده ببینیم. چنین رتبه‌بندی‌ای دقیق نیست. هر سه معماری برای کنترل تلفات در سلول سیلیکونی طراحی شده‌اند، اما مسیر فنی، پیچیدگی ساخت و محدودیت‌هایشان متفاوت است. در سال ۲۰۲۶، TOPCon سهم مهمی از بازار صنعتی گرفته، در حالی‌که PERC هنوز مرجع خوبی برای درک فناوری نسل قبل و HJT یکی از معماری‌های پربازده مهم است.

PERC چه چیزی را نسبت به سلول متداول تغییر داد؟

PERC مخفف Passivated Emitter and Rear Cell است. ایده مهم آن این است که سطح پشتی ویفر به‌صورت دی‌الکتریک پاسیو شود و تماس فلزی به نواحی موضعی محدود گردد. کوچک‌تر شدن سطح تماس مستقیم فلز–سیلیکون می‌تواند بازترکیب حامل‌ها را کاهش دهد و ولتاژ سلول را بهبود دهد. در عوض، حامل‌ها برای رسیدن به نقاط تماس مسیر جانبی طولانی‌تری طی می‌کنند؛ بنابراین میان پاسیو‌سازی بهتر و مقاومت سری یک مصالحه طراحی وجود دارد.
PERC صنعتی موفقی بود چون امکان ارتقای خطوط تولید سیلیکون کریستالی را بدون تغییر کامل معماری فراهم کرد. با این حال، وقتی تلفات تماس فلزی به محدودیت مهم‌تری تبدیل شد، معماری‌های تماس پاسیو‌شده مانند TOPCon جذاب‌تر شدند.

TOPCon چگونه تماس را «پاسیو» می‌کند؟

TOPCon یا Tunnel Oxide Passivated Contact از یک لایه بسیار نازک اکسید تونلی همراه با یک لایه سیلیکونی دوپ‌شده استفاده می‌کند. هدف این است که تماس، حامل اکثریت را با مقاومت کم عبور دهد و در عین حال بازترکیب حامل اقلیت را سرکوب کند. Fraunhofer ISE این مفهوم را به‌عنوان تماس انتخاب‌گر حامل توسعه داده است. این ساختار اجازه می‌دهد سطح تماس بزرگ‌تری داشته باشیم بدون اینکه الزاماً همان جریمه بازترکیب تماس فلزی مستقیم را بپردازیم.

HJT یا SHJ چیست؟

HJT/SHJ به سلول هتروجانکشن سیلیکونی اشاره دارد؛ یعنی ویفر سیلیکون کریستالی با لایه‌های بسیار نازک سیلیکون آمورف یا لایه‌های مرتبط در تماس قرار می‌گیرد. این لایه‌ها می‌توانند پاسیو‌سازی سطح بسیار خوبی ایجاد کنند. Fraunhofer ISE در گزارش‌های فنی خود به فرایندهای دمای پایین، لایه‌های آمورف و لایه رسانای شفاف یا TCO در این معماری اشاره می‌کند. همین معماری، هم ظرفیت راندمان بالایی دارد و هم ملاحظات ساخت خاص خود را، از جمله متالیزاسیون و مصرف نقره/مس.

مقایسه مهندسی؛ کجا تفاوت واقعاً مهم می‌شود؟

  • ساختار تماس: PERC از پاسیو‌سازی پشتی با تماس‌های موضعی استفاده می‌کند؛ TOPCon تماس انتخاب‌گر با اکسید تونلی و سیلیکون دوپ‌شده دارد؛ HJT از پیوند میان سیلیکون کریستالی و لایه‌های نازک آمورف بهره می‌برد.
  • مسیر ساخت: PERC به فرایندهای متداول سیلیکونی نزدیک‌تر است؛ TOPCon لایه‌ها و عملیات تماس پاسیو‌شده اضافه می‌کند؛ HJT معمولاً فرایند دمای پایین و TCO دارد.
  • راندمان بالقوه: TOPCon و HJT برای کاهش بازترکیب و افزایش ولتاژ سلول ظرفیت بالایی دارند، اما راندمان نهایی محصول به کل طراحی و فرایند ساخت وابسته است.
  • مواد و متالیزاسیون: مصرف نقره و حرکت به سمت مس یک موضوع صنعتی مهم برای TOPCon و SHJ است؛ Fraunhofer ISE در ۲۰۲۵ نمونه SHJ کم‌نقره را گزارش کرده است.
  • بلوغ بازار: گزارش Photovoltaics Report ژوئیه ۲۰۲۶، n-type TOPCon را در کنار سیلیکون کریستالی فناوری غالب بازار معرفی می‌کند.

آیا N-Type همیشه یعنی TOPCon؟

خیر. «n-type» نوع دوپینگ ویفر پایه را توصیف می‌کند، در حالی‌که TOPCon یا HJT معماری سلول و تماس را توصیف می‌کنند. بسیاری از TOPConهای صنعتی روی ویفر n-type ساخته می‌شوند و HJT نیز غالباً با ویفر n-type دیده می‌شود، اما این دو اصطلاح هم‌معنی نیستند. هنگام مقایسه دیتاشیت باید معماری سلول، نوع ویفر و ساختار ماژول را جداگانه دید.

برای انتخاب پنل به چه چیزهایی نگاه کنیم؟

  • راندمان ماژول و توان در ابعاد واقعی، نه فقط رکورد راندمان سلول.
  • ضریب دمایی Pmax و شرایطی که سازنده برای آن اعلام کرده است.
  • تضمین محصول و تضمین عملکرد بلندمدت و نحوه تعریف افت سالانه.
  • نتایج آزمون‌ها و گواهی‌های معتبر، سازگاری مکانیکی و الکتریکی با طراحی پروژه.
  • کیفیت BOM ماژول: شیشه، انکپسولنت، بک‌شیت یا شیشه دوم، جعبه اتصال و کانکتورها.
  • بانک‌پذیری، خدمات پس از فروش، قابلیت ردیابی سریال و سابقه سازنده.
اگر هدف شما انتخاب محصول برای پروژه است، راهنمای انتخاب پنل خورشیدی چارچوب تصمیم‌گیری عملی را ارائه می‌دهد. این مقاله عمداً روی تفاوت فناوری سلول تمرکز دارد تا برچسب‌های PERC/TOPCon/HJT را درست تفسیر کنید.

جمع‌بندی

PERC با پاسیو‌سازی پشتی و تماس موضعی یک جهش صنعتی مهم بود؛ TOPCon با تماس پاسیو‌شده تمام‌سطحی بخشی از مصالحه بازترکیب–مقاومت را هدف می‌گیرد؛ HJT با هتروجانکشن سیلیکون کریستالی/آمورف و فرایند دمای پایین مسیر دیگری برای پاسیو‌سازی و راندمان بالا ارائه می‌کند. در بازار امروز، TOPCon بسیار پررنگ است، اما پاسخ حرفه‌ای به سؤال «کدام بهتر است؟» باید از دیتاشیت و نیاز پروژه شروع شود، نه از نام فناوری.

منابع

  1. Photovoltaics Report — Version July 14, 2026 — Fraunhofer ISE
  2. ForTeS — Passivated Contacts for High-Efficiency Silicon Solar Cells — Fraunhofer ISE
  3. Silicon Heterojunction Solar Cells Realized with Record Savings in Silver — Fraunhofer ISE

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.