رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

افت ولتاژ و سایز کابل در سیستم خورشیدی؛ اصول طراحی DC و AC

اصول انتخاب سطح مقطع کابل PV را از جریان مجاز و افت ولتاژ تا شرایط نصب، حفاظت، کابل DC و سمت AC بررسی می‌کنیم.

بازدید: ۲۶ تاریخ انتشار: ۴ دقیقه مطالعه دقیقه

چک‌لیست کاربردی برای تصمیم یا اجرای پروژه

پیش از استفاده از نکات مقاله «افت ولتاژ و سایز کابل در سیستم خورشیدی؛ اصول طراحی DC و AC»، شرایط محل، محدودیت تجهیزات و داده‌های اندازه‌گیری را از حدس و نمونه‌های آموزشی جدا کنید. موارد زیر باید در گزارش بررسی یا استعلام مجری قابل ردیابی باشند.
  • موضوع «چهار قفل اصلی سایز کابل» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «رابطه ساده افت ولتاژ در DC» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «چرا درصد افت به ولتاژ سیستم وابسته است؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «Ampacity را با افت ولتاژ یکی نکنید» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.

پرسش‌های پرتکرار هنگام استفاده از این مقاله

در «رابطه ساده افت ولتاژ در DC» هنگام بررسی افت ولتاژ و سایز کابل در سیستم خورشیدی به چه موضوعی توجه کنیم؟

برای درک اولیه می‌توان افت ولتاژ را حاصل جریان در مقاومت حلقه دانست: ΔV ≈ I × Rloop. مقاومت با طول مسیر زیاد می‌شود و با افزایش سطح مقطع هادی کاهش می‌یابد. برای مدار دوهادی DC، طول الکتریکی رفت‌وبرگشت مهم است، نه فقط فاصله یک‌طرفه بین آرایه و اینورتر.

چرا درصد افت به ولتاژ سیستم وابسته است؟

یک افت ثابت چند ولتی در مدار ۱۰۰ ولتی درصد بزرگی است اما در مدار ۱۰۰۰ ولتی درصد کوچک‌تری خواهد بود. سیستم‌های ولتاژ بالاتر برای توان یکسان جریان کمتری دارند و می‌توانند تلفات I²R را کاهش دهند، اما افزایش ولتاژ الزام‌های عایقی، فاصله‌ها، تجهیزات و ایمنی خاص خود را دارد.

در «Ampacity را با افت ولتاژ یکی نکنید» هنگام بررسی افت ولتاژ و سایز کابل در سیستم خورشیدی به چه موضوعی توجه کنیم؟

IEC 60364-5-52 به انتخاب و نصب سیستم‌های سیم‌کشی و موضوعاتی مانند Current Carrying Capacity و Voltage Drop می‌پردازد. در آرایه PV، IEC 62548-1 لایه الزامات خاص DC خورشیدی را اضافه می‌کند و IEC 62930 ویژگی کابل‌های تک‌رشته ویژه PV را تا 1.5 kV DC پوشش می‌دهد.

  • سایز کابل در PV از یک شرط واحد به‌دست نمی‌آید؛ Ampacity، افت ولتاژ، حفاظت، دما، روش نصب و محیط هم‌زمان محدودیت ایجاد می‌کنند.
  • افت ولتاژ یک مسئله کارایی است، اما سطح مقطع ناکافی می‌تواند مسئله ایمنی و گرمایی هم باشد.
  • در سمت DC، طول مسیر رفت‌وبرگشت و جریان رشته یا آرایه تعیین‌کننده تلفات اهمی‌اند؛ در سمت AC ساختار تک‌فاز یا سه‌فاز هم مهم است.
  • IEC 62548-1 الزامات طراحی آرایه و کابل‌کشی DC را پوشش می‌دهد و IEC 62930 مشخصات کابل‌های ویژه PV تا 1.5 kV DC را تعریف می‌کند.
وقتی کابل را کوچک انتخاب کنیم، مقاومت بالاتر باعث افت ولتاژ و اتلاف انرژی می‌شود؛ وقتی بی‌دلیل بزرگ انتخاب کنیم، هزینه مس، کانال، سرکابل و نصب بالا می‌رود. طراحی خوب نقطه‌ای است که الزامات ایمنی و استاندارد را رعایت کند و تلفات را در بودجه انرژی پروژه نگه دارد.

چهار قفل اصلی سایز کابل

  • جریان مجاز یا Ampacity: کابل در شرایط نصب واقعی نباید از دمای مجاز هادی و عایق عبور کند.
  • افت ولتاژ و تلفات: مقاومت مسیر نباید سهم نامعقولی از انرژی سیستم را مصرف کند.
  • هماهنگی حفاظتی: کابل، فیوز یا کلید و جریان خطا باید با هم سازگار باشند.
  • شرایط محیطی و مکانیکی: UV، دما، تجمع کابل‌ها، کانال، خاک، رطوبت، شعاع خمش و نوع ترمینال روی انتخاب اثر دارند.

رابطه ساده افت ولتاژ در DC

برای درک اولیه می‌توان افت ولتاژ را حاصل جریان در مقاومت حلقه دانست: ΔV ≈ I × Rloop. مقاومت با طول مسیر زیاد می‌شود و با افزایش سطح مقطع هادی کاهش می‌یابد. برای مدار دوهادی DC، طول الکتریکی رفت‌وبرگشت مهم است، نه فقط فاصله یک‌طرفه بین آرایه و اینورتر.

چرا درصد افت به ولتاژ سیستم وابسته است؟

یک افت ثابت چند ولتی در مدار ۱۰۰ ولتی درصد بزرگی است اما در مدار ۱۰۰۰ ولتی درصد کوچک‌تری خواهد بود. سیستم‌های ولتاژ بالاتر برای توان یکسان جریان کمتری دارند و می‌توانند تلفات I²R را کاهش دهند، اما افزایش ولتاژ الزام‌های عایقی، فاصله‌ها، تجهیزات و ایمنی خاص خود را دارد.

Ampacity را با افت ولتاژ یکی نکنید

IEC 60364-5-52 به انتخاب و نصب سیستم‌های سیم‌کشی و موضوعاتی مانند Current Carrying Capacity و Voltage Drop می‌پردازد. در آرایه PV، IEC 62548-1 لایه الزامات خاص DC خورشیدی را اضافه می‌کند و IEC 62930 ویژگی کابل‌های تک‌رشته ویژه PV را تا 1.5 kV DC پوشش می‌دهد.

کابل DC رشته و کابل اصلی آرایه

جریان یک String تقریباً از جریان همان رشته تبعیت می‌کند؛ وقتی چند رشته موازی در Combiner جمع می‌شوند، کابل خروجی باید مجموع جریان طراحی را تحمل کند. حفاظت جریان معکوس، تعداد رشته‌های موازی، شرایط کابل‌کشی و جریان اتصال کوتاه ماژول‌ها در این نقطه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

سمت AC چه تفاوتی دارد؟

در خروجی اینورتر، ولتاژ و ساختار شبکه تعیین‌کننده روش محاسبه‌اند. مدار تک‌فاز و سه‌فاز فرمول‌های متفاوتی برای افت ولتاژ دارند و ضریب توان و راکتانس کابل در بعضی مسیرها اهمیت پیدا می‌کند. برای پروژه‌های بزرگ، فقط مقاومت DC هادی برای تحلیل کافی نیست.

اثر دما و تجمع کابل‌ها

  • دمای محیط بالا ظرفیت دفع حرارت کابل را کم می‌کند.
  • عبور چند مدار از سینی یا کانال مشترک می‌تواند نیازمند Derating باشد.
  • قرارگیری زیر ماژول، روی بام یا در لوله فلزی شرایط حرارتی متفاوتی ایجاد می‌کند.
  • افزایش دمای هادی مقاومت را بالا می‌برد؛ بنابراین افت ولتاژ واقعی نیز می‌تواند از محاسبه در دمای مرجع بیشتر شود.

تلفات کابل را به انرژی سالانه ترجمه کنید

طراحی اقتصادی فقط درصد افت در نقطه نامی نیست. جریان PV در طول روز تغییر می‌کند و تلفات مقاومتی تقریباً با مربع جریان تغییر می‌کند. برای مقایسه دو سطح مقطع، می‌توان هزینه افزوده کابل را با ارزش انرژی ذخیره‌شده در طول عمر پروژه مقایسه کرد.

چک‌لیست مهندسی قبل از نهایی‌کردن سطح مقطع

  • ولتاژ نامی کابل و سازگاری آن با حداکثر ولتاژ مدار.
  • جریان طراحی و ضرایب اصلاحی محیط و نصب.
  • طول واقعی مسیر و بودجه افت ولتاژ.
  • نوع هادی، مقاومت، دمای مجاز و استاندارد محصول.
  • هماهنگی با OCPD، کلید DC، کانکتور و ترمینال تجهیز.
  • مقاومت UV، رطوبت، مواد شیمیایی و تنش مکانیکی در محل.

پیوند با طراحی BOS

کابل فقط یکی از اجزای Balance of System است. راهنمای تجهیزات حفاظتی و BOS ارتباط کابل با فیوز، SPD، ایزولاتور و ارت را توضیح می‌دهد و راهنمای طراحی اولیه سیستم محل این محاسبات را در جریان طراحی مشخص می‌کند.

جمع‌بندی

سطح مقطع صحیح نتیجه تلاقی ایمنی، تلفات و اقتصاد است. ابتدا جریان مجاز و الزامات استاندارد را قفل کنید، سپس افت ولتاژ و انرژی ازدست‌رفته را بررسی کنید و در نهایت با شرایط محیطی و حفاظت هماهنگ شوید. انتخاب کابل فقط با یک جدول آمپراژ یا یک درصد افت ولتاژ، طراحی مهندسی کامل نیست.

منابع

  1. IEC 62548-1:2023+AMD1:2025 — Photovoltaic arrays design requirements — IEC
  2. IEC 62930:2017 — Electric cables for photovoltaic systems up to 1.5 kV DC — IEC
  3. IEC 60364-5-52:2009+AMD1:2024 — Wiring systems — IEC

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.