رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

اثر سایه جزئی و Mismatch بر آرایه خورشیدی چگونه است؟

اثر سایه جزئی، mismatch، دیود بای‌پس، هات‌اسپات و چندقله‌شدن منحنی توان را بررسی می‌کنیم و ترتیب درست طراحی برای کاهش تلفات را توضیح می‌دهیم.

بازدید: ۳۲ تاریخ انتشار: ۴ دقیقه مطالعه دقیقه

چک‌لیست کاربردی برای تصمیم یا اجرای پروژه

پیش از استفاده از نکات مقاله «اثر سایه جزئی و Mismatch بر آرایه خورشیدی چگونه است؟»، شرایط محل، محدودیت تجهیزات و داده‌های اندازه‌گیری را از حدس و نمونه‌های آموزشی جدا کنید. موارد زیر باید در گزارش بررسی یا استعلام مجری قابل ردیابی باشند.
  • موضوع «Mismatch دقیقاً یعنی چه؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «چرا سایه کوچک گاهی افت بزرگی می‌سازد؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «دیود بای‌پس چه کاری انجام می‌دهد؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.
  • موضوع «سایه جزئی چگونه MPPT را پیچیده می‌کند؟» را با وضعیت و داده‌های پروژه موردنظر تطبیق دهید؛ نتیجه را ثبت و با گزینه جایگزین مقایسه کنید.

پرسش‌های پرتکرار هنگام استفاده از این مقاله

Mismatch دقیقاً یعنی چه؟

حتی ماژول‌های ظاهراً یکسان نیز به‌دلیل تلرانس ساخت، دما و تابش دقیقاً یک منحنی I–V ندارند. در سری، جریان مشترک و در شاخه‌های موازی، ولتاژ نقطه اتصال مشترک است. بنابراین یک آرایه واقعی از نظر الکتریکی مجموعه‌ای از منابع مستقل نیست؛ اجزا روی هم اثر می‌گذارند. سایه، اختلاف دما، آلودگی موضعی و پیرشدگی ناهمسان می‌توانند mismatch را تشدید کنند.

چرا سایه کوچک گاهی افت بزرگی می‌سازد؟

کاهش توان به هندسه سایه بستگی دارد، نه فقط مساحت آن. سایه باریک روی ردیفی از سلول‌ها می‌تواند جریان یک زیررشته را محدود کند. پژوهش NREL درباره کارکرد سیستم PV در سایه جزئی نشان داده است که اثر سایه می‌تواند نامتناسب با مساحت فیزیکی سایه باشد. بنابراین جمله‌هایی مثل «۱۰٪ سایه یعنی ۱۰٪ افت» قاعده مهندسی معتبری نیستند.

دیود بای‌پس چه کاری انجام می‌دهد؟

در ماژول‌های کریستالی، گروه‌هایی از سلول‌ها معمولاً با دیود بای‌پس حفاظت می‌شوند. وقتی یک گروه به‌شدت محدود شود، دیود می‌تواند مسیر جایگزینی برای جریان رشته فراهم کند تا سلول سایه‌خورده مجبور نباشد توان زیادی را در بایاس معکوس تلف کند. هزینه این حفاظت آن است که ولتاژ آن بخش از ماژول عملاً از خروجی کنار می‌رود و شکل منحنی I–V/P–V تغییر…

  • در اتصال سری، همه اجزا باید جریان یکسانی عبور دهند؛ بنابراین یک بخش کم‌جریان می‌تواند نقطه کار کل رشته را جابه‌جا کند.
  • سایه جزئی فقط «به همان درصد مساحت» توان را کم نمی‌کند؛ محل سایه، گروه‌های سلولی، دیودهای بای‌پس و توپولوژی رشته تعیین‌کننده‌اند.
  • دیود بای‌پس برای محدودکردن تنش معکوس و داغ‌شدن بخش سایه‌خورده مهم است، اما با فعال‌شدن آن بخشی از ولتاژ ماژول کنار گذاشته می‌شود.
  • بهترین راهکار طراحی، حذف یا کاهش سایه پایدار است؛ MLPE، چند MPPT یا آرایش رشته ابزارهای جبرانی‌اند، نه جایگزین طراحی سایت.
وقتی چند ماژول به‌صورت سری یک رشته را تشکیل می‌دهند، جریان تمام آن‌ها مشترک است. اگر یک ماژول یا حتی گروهی از سلول‌های یک ماژول تابش کمتری بگیرد، ویژگی I–V آن با بقیه فرق می‌کند و کل رشته ناچار است روی یک نقطه سازشی کار کند. Sandia این پدیده را بخشی از mismatch loss توضیح می‌دهد: اجزای متصل به هم نمی‌توانند هرکدام مستقل روی MPP خودشان بمانند.

Mismatch دقیقاً یعنی چه؟

حتی ماژول‌های ظاهراً یکسان نیز به‌دلیل تلرانس ساخت، دما و تابش دقیقاً یک منحنی I–V ندارند. در سری، جریان مشترک و در شاخه‌های موازی، ولتاژ نقطه اتصال مشترک است. بنابراین یک آرایه واقعی از نظر الکتریکی مجموعه‌ای از منابع مستقل نیست؛ اجزا روی هم اثر می‌گذارند. سایه، اختلاف دما، آلودگی موضعی و پیرشدگی ناهمسان می‌توانند mismatch را تشدید کنند.

چرا سایه کوچک گاهی افت بزرگی می‌سازد؟

کاهش توان به هندسه سایه بستگی دارد، نه فقط مساحت آن. سایه باریک روی ردیفی از سلول‌ها می‌تواند جریان یک زیررشته را محدود کند. پژوهش NREL درباره کارکرد سیستم PV در سایه جزئی نشان داده است که اثر سایه می‌تواند نامتناسب با مساحت فیزیکی سایه باشد. بنابراین جمله‌هایی مثل «۱۰٪ سایه یعنی ۱۰٪ افت» قاعده مهندسی معتبری نیستند.

دیود بای‌پس چه کاری انجام می‌دهد؟

در ماژول‌های کریستالی، گروه‌هایی از سلول‌ها معمولاً با دیود بای‌پس حفاظت می‌شوند. وقتی یک گروه به‌شدت محدود شود، دیود می‌تواند مسیر جایگزینی برای جریان رشته فراهم کند تا سلول سایه‌خورده مجبور نباشد توان زیادی را در بایاس معکوس تلف کند. هزینه این حفاظت آن است که ولتاژ آن بخش از ماژول عملاً از خروجی کنار می‌رود و شکل منحنی I–V/P–V تغییر می‌کند.

سایه جزئی چگونه MPPT را پیچیده می‌کند؟

با فعال‌شدن گروه‌های بای‌پس، منحنی توان آرایه ممکن است چند قله داشته باشد. اینورتر باید میان قله‌های محلی، نقطه با توان بالاتر را پیدا کند. بعضی اینورترها الگوریتم Global MPP Scan دارند؛ با این حال هیچ الگوریتمی نمی‌تواند انرژی نوری که به پنل نرسیده است را بازیابی کند. طراحی رشته و تقسیم ورودی‌های MPPT همچنان نقش اول را دارند.

ترتیب درست برخورد با سایه در طراحی

  1. ۱) مسیر خورشید و موانع دائمی/فصلی را در بازه‌های زمانی مختلف مدل کنید.
  2. ۲) تا حد امکان آرایه را از سایه دودکش، جان‌پناه، سازه، درخت و ردیف‌های مجاور دور کنید.
  3. ۳) ماژول‌های با شرایط مشابه را در یک رشته و MPPT قرار دهید.
  4. ۴) طول رشته و ولتاژ را در تمام دماهای طراحی با اینورتر تطبیق دهید.
  5. ۵) سپس درباره optimizer، microinverter یا تقسیم MPPT تصمیم بگیرید و هزینه/خرابی اضافه آن‌ها را هم حساب کنید.
  6. ۶) پس از بهره‌برداری، الگوی جریان رشته‌ها و تولید را پایش کنید تا سایه جدید یا آلودگی موضعی تشخیص داده شود.

آیا Power Optimizer یا Microinverter مشکل را حل می‌کند؟

الکترونیک سطح ماژول می‌تواند اثر mismatch را محلی‌تر کند و اجازه دهد ماژول‌ها نقطه کار مستقل‌تری داشته باشند. اما این تجهیزات هزینه، اتصالات و نقاط خرابی بیشتری به پشت بام/آرایه اضافه می‌کنند. ارزش آن‌ها زمانی باید سنجیده شود که سایه اجتناب‌ناپذیر یا چند جهت پیچیده داریم؛ نه اینکه طراحی بد با سایه دائمی را توجیه کنند.

از روی داده‌ها چطور mismatch را حدس بزنیم؟

اختلاف پایدار جریان بین رشته‌های هم‌جهت، افت تولید در ساعات مشخص، الگوهای غیرعادی در منحنی I–V یا اختلاف دمای موضعی می‌تواند سرنخ باشد. اما یک نشانه به‌تنهایی علت را ثابت نمی‌کند؛ کانکتور، فیوز، کابل، آلودگی، PID، خرابی دیود یا خطای اندازه‌گیری نیز ممکن است الگوی مشابه بسازند. تشخیص باید مرحله‌ای و با ابزار مناسب انجام شود.
برای ارزیابی اولیه سایت، راهنمای ارزیابی محل نصب و برای تبدیل نتایج به آرایش الکتریکی، راهنمای طراحی اولیه سیستم را ببینید.

جمع‌بندی

سایه جزئی مسئله‌ای الکتریکی و هندسی است. در رشته سری، یک بخش محدودشده می‌تواند نقطه کار دیگر بخش‌ها را تغییر دهد؛ دیود بای‌پس از تنش شدید محافظت می‌کند اما بخشی از ولتاژ را حذف می‌کند؛ و MPPT با منحنی پیچیده‌تری روبه‌رو می‌شود. راهکار حرفه‌ای از حذف سایه و گروه‌بندی درست رشته‌ها آغاز می‌شود و سپس سراغ ابزارهای جبرانی می‌رود.

منابع

  1. Mismatch Losses — Sandia PV Performance Modeling Collaborative
  2. Partially Shaded Operation of a Grid-Tied PV System — National Renewable Energy Laboratory

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.