رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

طراحی جعبه تجمیع DC نیروگاه خورشیدی؛ تعداد استرینگ، فیوز gPV و SPD

روش طراحی Combiner Box و هماهنگی جریان برگشتی، انتخاب فیوز رشته، کلید DC، SPD، IP و کنترل تحویل.

بازدید: ۳ تاریخ انتشار: ۶ دقیقه مطالعه دقیقه

جعبه تجمیع DC در چه نیروگاه‌هایی لازم است؟

جعبه تجمیع جریان مستقیم یا DC Combiner Box چند رشته موازی از پنل‌ها را در یک خروجی DC جمع می‌کند و معمولاً محل نصب فیوز رشته، کلید قطع زیر بار مناسب DC، حفاظت اضافه‌ولتاژ و پایانه‌های اندازه‌گیری است. وجود آن برای هر سامانه اجباری نیست؛ در اینورترهای چند MPPT با ورودی‌های مستقل، رشته‌ها ممکن است مستقیماً به اینورتر متصل شوند. تصمیم صحیح به معماری اینورتر، تعداد رشته‌های موازی، طول کابل، امکان حفاظت و شرایط دسترسی برای تعمیرات بستگی دارد.
در نقشه تک‌خطی باید مرز هر Combiner، تعداد ورودی‌ها، جریان خروجی، قطب مثبت و منفی، مسیر ارت و محل جداسازی مشخص باشد. ترکیب دو رشته با ولتاژ کار و تعداد ماژول متفاوت در یک ورودی مشترک می‌تواند کار MPPT را مختل کند و بدون تحلیل طراحی مجاز تلقی نمی‌شود.

جریان برگشتی و انتخاب حفاظت رشته

ماژول خورشیدی در حالت عادی منبع جریان محدود است، اما در یک خطای اتصال کوتاه، رشته‌های موازی سالم می‌توانند به رشته معیوب جریان برگشتی بدهند. ضرورت فیوز و جریان نامی آن باید با تعداد رشته‌های موازی، Isc ماژول، ضریب طراحی، ظرفیت تحمل جریان برگشتی ماژول و جریان مجاز کابل بررسی شود. معیار کلیدی، مقدار Maximum Series Fuse Rating در دیتاشیت ماژول و الزامات IEC 62548-1 است.
برای یک مثال آموزشی، سه رشته با Isc برابر ۱۴ آمپر در نظر بگیرید. در خطای یک رشته، دو رشته دیگر در شرایط مرجع می‌توانند تقریباً ۲۸ آمپر جریان بالقوه به محل خطا برسانند؛ مقدار واقعی به تابش، مدار و مسیر خطا وابسته است. این ۲۸ آمپر مستقیماً مقدار فیوز پیشنهادی نیست و انتخاب فیوز فقط با جمع جریان‌ها انجام نمی‌شود. فیوز باید نوع gPV، دارای ولتاژ DC کافی، قدرت قطع مناسب و هماهنگ با کابل و محدودیت ماژول باشد.

ولتاژ نامی و دمای سرد سایت

بیشترین ولتاژ مدار باز رشته در هوای سرد رخ می‌دهد. محاسبه باید تعداد ماژول سری، Voc در شرایط مرجع و ضریب دمایی Voc را در کمینه دمای طراحی لحاظ کند. ولتاژ نامی فیوز، سکسیونر، برق‌گیر، ترمینال و عایق‌بندی جعبه نباید از بیشینه ولتاژ محاسبه‌شده کمتر باشد.
اگر ۲۰ ماژول با Voc مرجع ۵۰ ولت و ضریب دمایی منفی ۰٫۲۵ درصد بر درجه، در دمای سلول منفی ۵ درجه کار کنند، تخمین خطی ولتاژ رشته حدود ۱۰۷۵ ولت خواهد بود؛ زیرا اختلاف دما با ۲۵ درجه، ۳۰ درجه و افزایش نسبی ولتاژ ۷٫۵ درصد است. این مثال جایگزین روش طراحی تأییدشده و حداقل دمای واقعی محل پروژه نیست.

فیوز، کلید DC و قطع ایمن

فیوز رشته برای محدودسازی جریان خطا انتخاب می‌شود و لزوماً وسیله قطع دستی زیر بار نیست. کلید قطع‌کننده باید برای DC، ولتاژ مدار، جریان بار و دسته بهره‌برداری واقعی مناسب باشد. استفاده از کلید یا فیوز مخصوص AC بدون تأیید سازنده برای مدار DC خطر قوس پایدار ایجاد می‌کند.
پیش از تعمیر باید منبع DC طبق دستورالعمل ایمنی از مدار جدا و نبود ولتاژ خطرناک با ابزار مناسب بررسی شود؛ خاموش‌شدن اینورتر به‌تنهایی به معنی بی‌برق‌شدن پنل‌ها در روشنایی نیست. برچسب‌گذاری قطبیت، نقشه ورودی‌ها، قفل و برچسب ایمنی و امکان دسترسی بدون تماس با بخش‌های برقدار، بخشی از طراحی بهره‌برداری است.

انتخاب SPD در کنار حفاظت اتصال زمین

تجهیز حفاظت اضافه‌ولتاژ DC باید از نظر Ucpv، کلاس یا نوع، سطح حفاظت Up و ظرفیت تخلیه با سطح ولتاژ آرایه و تحلیل ریسک صاعقه هماهنگ باشد. نصب SPD با ولتاژ پایدار بیش از حد پایین، باعث فرسودگی یا خرابی زودهنگام می‌شود؛ انتخاب بیش از حد بالا نیز ممکن است حفاظت مؤثر تجهیزات پایین‌دست را کاهش دهد.
طول سیم‌های اتصال SPD تا هادی‌های DC و مسیر هم‌بندی باید تا حد امکان کوتاه و مستقیم باشد؛ اندوکتانس مسیر می‌تواند ولتاژ باقی‌مانده گذرا را افزایش دهد. طرح هم‌بندی سازه و ارت با ریسک صاعقه و ضوابط محل هماهنگ شود و از فرض اتصال مستقیم هر قطب DC به زمین بدون مطالعه نوع اینورتر پرهیز شود.

پوسته IP، دما و تراکم تجهیزات

درجه حفاظت IP باید با بارندگی، گردوغبار، تابش خورشید، شست‌وشو و شرایط نصب واقعی انتخاب شود. IP بالاتر به‌خودی‌خود تضمین نبود میعان در داخل جعبه نیست؛ تغییر دمای شبانه، آب‌بندی ضعیف گلندها یا تنفس محفظه می‌تواند رطوبت ایجاد کند. نصب روی سازه سایه‌دار یا استفاده از تجهیزات مدیریت میعان باید با دستورالعمل سازنده سازگار باشد.
فیوزها، کلیدها و پایانه‌ها تولید گرما می‌کنند. با درنظرگرفتن دمای محیط و تابش مستقیم، جریان مجاز تجهیزات ممکن است نیازمند کاهش ظرفیت باشد. پرکردن کامل جعبه با کابل و تجهیز بدون فضای خم مناسب و گردش حرارت، ریسک اتصالات سست، خرابی عایق و خاموشی را بالا می‌برد.

نمونه محاسبه جریان خروجی

فرض کنید شش رشته همسان با Imp برابر ۱۳ آمپر در یک خروجی جمع شوند. جریان کار تقریبی خروجی در نقطه حداکثر توان ۷۸ آمپر است، اما انتخاب سطح مقطع کابل خروجی و کلید، باید بر اساس جریان طراحی طبق ضوابط معتبر، دمای محیط، روش نصب، افت ولتاژ، گروه‌بندی کابل‌ها و احتمال افزایش جریان در شرایط خاص انجام شود. عدد ۷۸ آمپر به‌تنهایی برای تعیین کلید یا کابل کافی نیست.
برای کاهش خطای طراحی، یک جدول شامل Isc، Imp، Voc، Vmp، تعداد ماژول هر رشته، تعداد رشته و حداکثر فیوز سری ماژول تهیه کنید. سپس ظرفیت مسیر کابل خروجی را جداگانه با جریان جمع‌شده و شرایط واقعی کنترل کنید.

پایش رشته و تشخیص خرابی

در جعبه‌های مجهز به اندازه‌گیری جریان هر رشته، افت ناگهانی جریان یک رشته نسبت به رشته‌های هم‌تابش می‌تواند نشانه قطع فیوز، کانکتور خراب، سایه غیرعادی یا مدار باز باشد. مقایسه رشته‌هایی با جهت و طول یکسان و ثبت وضعیت تابش، از ایجاد هشدار اشتباه جلوگیری می‌کند.
اندازه‌گیری جریان رشته جایگزین آزمون عایقی، بررسی حرارتی یا تست قطبیت نیست. داده‌برداری باید دارای برچسب زمان دقیق، شماره رشته و وضعیت قطع/وصل باشد تا بعداً رویدادها با داده اینورتر و SCADA مقایسه شوند.

تحویل فنی و آزمون‌های پیش از بهره‌برداری

در بازرسی تحویل، تطبیق شماره فیوز، قطبیت تمام ورودی‌ها، گشتاور ترمینال طبق دستورالعمل سازنده، پیوستگی هادی حفاظتی، سلامت گلند و درجه حفاظت محفظه بررسی شود. پس از انجام روش ایمن قطع و ایزوله‌سازی، آزمون‌های الکتریکی مجاز با رعایت استاندارد IEC 62446-1 اجرا شوند.
نقشه As-Built، جدول ورودی‌ها، شماره سریال SPD، مدل فیوز، گزارش آزمون و عکس وضعیت نهایی سیم‌کشی، سوابق کلیدی هستند. طراحی خوب تنها یک تابلو مرتب نیست؛ باید بتوان هر خطا را بدون حدس و دست‌کاری چند رشته هم‌زمان ردیابی کرد.

پرسش‌های متداول

آیا برای دو رشته موازی حتماً فیوز لازم است؟ پاسخ عمومی و یکسان وجود ندارد؛ نیاز به حفاظت تابع جریان برگشتی بالقوه، تحمل ماژول و الزامات استاندارد و سازنده است. آیا جعبه IP65 همیشه مناسب است؟ خیر؛ درجه حفاظت باید برای محل نصب، دما، میعان و روش ورود کابل ارزیابی شود.
آیا همه رشته‌ها باید به یک MPPT متصل شوند؟ فقط در صورتی که طراحی الکتریکی، ولتاژ و مشخصات ماژول‌ها و جهت‌گیری آرایه سازگار باشد. ترکیب نادرست رشته‌های غیرهمسان به افت تولید یا محدودیت بهره‌برداری منجر می‌شود.

منابع

  1. IEC 62548-1:2023+AMD1:2025, PV array design requirements — IEC
  2. IEC 62790:2020, PV module junction boxes — IEC

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.