رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

کاهش توان اینورتر خورشیدی در گرمای شدید؛ Thermal Derating چگونه رخ می‌دهد؟

اینورتر برای حفاظت از قطعات قدرت در دمای بالا توان خروجی را محدود می‌کند. منحنی Derating، نقش تهویه و تفاوت آن با Clipping و افت توان پنل بررسی می‌شود.

بازدید: ۶ تاریخ انتشار: ۵ دقیقه مطالعه دقیقه

خلاصه فنی

اینورتر برای حفاظت از قطعات قدرت در دمای بالا توان خروجی را محدود می‌کند. منحنی Derating، نقش تهویه و تفاوت آن با Clipping و افت توان پنل بررسی می‌شود.

در Thermal Derating چه اتفاقی می‌افتد؟

در اینورتر خورشیدی بخشی از انرژی در ترانزیستورهای قدرت، سلف‌ها، خازن‌ها و اتصالات به گرما تبدیل می‌شود. اگر دفع حرارت به محیط کافی نباشد، دمای قطعات کنترل‌شده به حد محافظتی نزدیک می‌شود و سامانه، جریان یا توان قابل تبدیل را کاهش می‌دهد. به این رفتار کاهش توان حرارتی یا Thermal Derating گفته می‌شود. هدف آن جلوگیری از آسیب بلندمدت و خاموشی شدیدتر است.
بر خلاف این تصور که اینورتر در تمام دماهای درج‌شده در برگه مشخصات حتماً توان نامی تحویل می‌دهد، محدوده کارکرد دمایی و محدوده عملکرد با توان نامی ممکن است متفاوت باشند. تنها منحنی مخصوص همان مدل، شرایط واقعی را نشان می‌دهد.

مرز Thermal Derating، Clipping و افت پنل

Clipping زمانی رخ می‌دهد که توان DC قابل دریافت از پنل از سقف توان AC مجاز اینورتر فراتر رود؛ الزاماً مشکل حرارتی نیست. Thermal Derating از محدودیت دفع گرما یا دمای قطعات قدرت ناشی می‌شود. کاهش تولید خود پنل بر اثر افزایش دمای سلول نیز پدیده مستقلی است که پیش از اینورتر اتفاق می‌افتد. سه پدیده ممکن است هم‌زمان مشاهده شوند و باید با داده جدا شوند.
برای تشخیص، توان DC، توان AC، دمای محیط، دمای داخلی تجهیز در صورت دسترسی، پیام‌های کاهش توان و وضعیت شبکه را در یک محور زمانی مقایسه کنید. محدودیت تزریق شبکه یا فرمان اپراتور نیز باید از تشخیص گرمایی کنار گذاشته شود.

مسیر حرارت از قطعه تا محیط

در یک اینورتر با خنک‌کاری فعال، گرما از قطعه قدرت به هیت‌سینک و سپس توسط جریان هوا به محیط منتقل می‌شود. در طراحی غیرفعال، سطح بدنه و تبادل طبیعی نقش بیشتری دارد. گرفتگی ورودی هوا با گردوغبار، چرخش دوباره هوای گرم خروجی، خرابی فن، فاصله نامناسب چند دستگاه و تابش مستقیم آفتاب می‌توانند ظرفیت دفع حرارت را پایین آورند.
قرار دادن اینورتر داخل محفظه بسته بدون محاسبه جریان هوا ممکن است حتی با نصب سایه‌بان، شرایط را بدتر کند. درجه حفاظت IP و مسیر تهویه واقعی باید با توصیه سازنده هماهنگ باشد.

خواندن منحنی کاهش توان در دیتاشیت

نمودار Derating معمولاً توان نسبی خروجی را در برابر دمای محیط نشان می‌دهد و گاهی برای ولتاژ DC یا ولتاژ AC متفاوت چند منحنی دارد. برای مثال فرضی، اگر در دمای ۴۵ درجه یک اینورتر ۱۰۰ کیلوواتی طبق منحنی خاص خود فقط ۸۵٪ توان نامی را مجاز بداند، سقف خروجی حرارتی آن در آن شرایط ۸۵ کیلووات است. این عدد صرفاً مثال محاسباتی است و به مدل تجاری خاصی تعلق ندارد.
در خواندن نمودار باید به دمای اندازه‌گیری‌شده، ارتفاع از سطح دریا، رده ولتاژ، ضریب توان و اصلاحات محیطی توجه شود؛ نمی‌توان یک منحنی را به تمامی کشورها و شرایط تعمیم داد.

مثال محاسبه اتلاف انرژی

فرض کنید در یک روز گرم، توان قابل تبدیل آرایه طی چهار ساعت ۹۵ کیلووات باشد اما سقف حرارتی اینورتر به‌طور متوسط ۸۵ کیلووات شود. اگر هیچ محدودیت دیگری وجود نداشته باشد، اختلاف انرژی تقریبی ۴×(۹۵−۸۵)=۴۰ کیلووات‌ساعت است. این مثال، محاسبه تفاضل انرژی محدودشده است و راندمان تبدیل و تغییرات لحظه‌ای را ساده‌سازی می‌کند.
برای برآورد مالی سالانه باید داده واقعی چند فصل، الگوی دمای محیط، خورشید، رفتار فن و نسبت DC/AC لحاظ شود؛ یک روز نمونه برای محاسبه نرخ افت سالانه کافی نیست.

کنترل فن و آلودگی هوا

افت دور فن، فیلتر کثیف، گرفتگی پره هیت‌سینک و ورود هوای گرم به جای هوای تازه از علت‌های متداول کاهش ظرفیت خنک‌کاری‌اند. پیام Overtemperature یا Fan Fault باید با دستورالعمل سازنده بررسی شود. تمیزکاری با جریان آب یا هوای فشرده شدید بدون مجوز سازنده ممکن است به بردها و آب‌بند آسیب بزند.
پیش از هر سرویس، رویه ایمن‌سازی برق AC و DC، زمان تخلیه خازن و محدودیت دسترسی به محفظه باید رعایت شود. تعمیر فن یا برد قدرت عملیاتی تخصصی است.

راهکار طراحی محل نصب

برای نصب فضای باز، سایه‌بان سازگار با تهویه، فاصله‌های اعلامی سازنده، جهت مکش و خروج هوا و جلوگیری از انباشت گردوغبار بررسی شود. در مناطق گرم، چند اینورتر نباید هوای خروجی یکدیگر را دوباره بمکند. برای کانکس اینورتر، بار حرارتی و ظرفیت واقعی تهویه مکانیکی یا سرمایش باید به صورت مهندسی محاسبه شود.
انتخاب یک اینورتر با توان بیشتر بدون بررسی منحنی حرارتی ممکن است هزینه اضافی ایجاد کند و مسئله تهویه را رفع نکند. ارزیابی باید بر اساس انرژی سالانه قابل تحویل باشد.

برنامه تحلیل داده برای بهره‌بردار

داده‌های ۵ تا ۱۵ دقیقه‌ای توان AC، توان DC، دمای محیط، دمای داخلی در صورت دسترسی، وضعیت فن، آلارم‌ها و فرمان محدودسازی را تجمیع کنید. روزهای دارای تابش و بار مشابه در دماهای متفاوت مقایسه شوند. افت تولید هم‌زمان با پیام حرارتی و افزایش دمای دستگاه، شواهد قوی‌تری نسبت به یک نمودار توان روزانه به دست می‌دهد.
اگر داده‌های دما موجود نیست، ثبت موقت سنسور محیطی در جای صحیح همراه بررسی مستقیم رویدادها مفیدتر از برآورد ذهنی «هوای خیلی گرم» است.

چه زمانی موضوع تعمیر است و چه زمانی طراحی؟

وقتی کاهش توان پس از خرابی فن یا آلودگی شدید آغاز شده، ابتدا سلامت دستگاه و سرویس مجاز اولویت دارد. وقتی افت تقریباً هر سال در فصل گرم و با تمامی فن‌های سالم رخ می‌دهد، طراحی محل نصب و انتخاب ظرفیت باید بازبینی شود. شرایط اقلیمی منطقه، ارتفاع و راهنمای نصب مدل نقش تعیین‌کننده دارند.
ثبت مقدار کاهش انرژی و هزینه اصلاح قبل از سرمایه‌گذاری در سیستم خنک‌کاری جدید، به انتخاب اقتصادی‌تر کمک می‌کند.

جمع‌بندی فنی

Thermal Derating سازوکار حفاظتی کنترل‌شده است، نه لزوماً خرابی دستگاه. نتیجه درست از خواندن منحنی مدل، تحلیل جداگانه Clipping و محدودیت شبکه و کنترل دفع حرارت به دست می‌آید. معیار اصلی بهبود، افزایش انرژی قابل تحویل در کنار حفظ شرایط ایمن و توصیه سازنده است.

منابع

  1. Temperature Derating – Technical Information — SMA Solar Technology
  2. Installation site and heat dissipation — SMA Solar Technology
  3. IEC TS 63156:2021 PV power conversion energy evaluation — IEC

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.