رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

طراحی کابل مدفون MV در نیروگاه خورشیدی؛ مقاومت حرارتی خاک و IEC 60287

ظرفیت جریان کابل مدفون نیروگاه خورشیدی با اثر مقاومت حرارتی خاک، آرایش کانال، فاصله مدارها، عمق دفن و تلفات کابل.

بازدید: ۴ تاریخ انتشار: ۴ دقیقه مطالعه دقیقه

خلاصه فنی

ظرفیت جریان کابل مدفون نیروگاه خورشیدی با اثر مقاومت حرارتی خاک، آرایش کانال، فاصله مدارها، عمق دفن و تلفات کابل.

چرا سایز کابل تنها از جریان نامی تعیین نمی‌شود؟

در کابل مدفون، گرمای ناشی از تلفات I²R باید از عایق، غلاف، خاک پرکننده و خاک طبیعی به محیط منتقل شود. دو کابل با سطح مقطع یکسان ممکن است در خاک خشک و خیس یا در آرایش تک‌مداره و چندمداره ظرفیت جریان متفاوتی داشته باشند.
سایز حرارتی از افت ولتاژ، تحمل اتصال کوتاه و سطح عایقی مستقل است. طراحی قابل قبول باید همه این کنترل‌ها را هم‌زمان پاس کند، نه اینکه تنها بزرگ‌تر شدن مقطع را راه‌حل تمام مسائل فرض کند.

اصول استاندارد IEC 60287

IEC 60287 برای شرایط ماندگار و برآورد دمای هادی در جریان مشخص، رابطه حرارت تولیدی و مقاومت‌های حرارتی را بیان می‌کند. مشخصات ساخت کابل و لایه‌های آن، مقاومت رسانا، تلفات غلاف فلزی، عمق دفن، مقاومت ویژه حرارتی خاک و آرایش مدارات در محاسبه وارد می‌شوند.
این محاسبه برای بار ثابت ماندگار است. نیروگاه خورشیدی چرخه روزانه متغیر دارد؛ استفاده از پیک کوتاه‌مدت یا ضریب بار کمتر باید فقط مطابق روش تأییدشده و با لحاظ سابقه دمایی و تجهیزات مجاور انجام شود.

مقاومت حرارتی خاک چیست؟

مقاومت ویژه حرارتی خاک با واحد K·m/W مشخص می‌شود. افزایش آن یعنی گرما دشوارتر دفع می‌شود و ظرفیت مجاز جریان کاهش می‌یابد. شوری، دانه‌بندی، تراکم، دما و خصوصاً رطوبت می‌تواند این کمیت را تغییر دهد.
پس از خشک شدن ناحیه اطراف کابل در اثر گرما، مقاومت حرارتی ممکن است شدیدتر شود. مقدار ثابت فرضی از جدول عمومی در زمین ناشناخته، به‌ویژه مسیرهای شنی یا مناطق گرم و خشک، خطر طراحی خوش‌بینانه دارد.

عمق دفن و مجاورت کابل‌ها

افزایش عمق دفن و نزدیک شدن مدارهای موازی، مسیر انتقال گرما را تغییر می‌دهد. کابل‌های سه‌فاز می‌توانند به شکل Trefoil یا Flat چیده شوند و تلفات غلاف و اثر متقابل حرارتی متفاوت داشته باشند. آرایش نهایی باید همراه با شیوه اتصال و زمین‌کردن شیلد تحلیل شود.
کابل داخل داکت، لوله یا بتن شرایطی متفاوت از دفن مستقیم دارد. ایجاد فضای هوای محبوس، چند مدار در یک کانال یا عبور از زیر جاده می‌تواند نقطه داغ موضعی بسازد حتی اگر میانگین مسیر مناسب باشد.

مثال عددی تلفات و اثر جریان

فرض کنید مقاومت مؤثر هر فاز کابل در شرایط کار ۰٫۱۲ اهم بر کیلومتر، طول مسیر ۱٫۵ کیلومتر و جریان فاز ۱۸۰ آمپر است. تلفات رسانای سه‌فاز به صورت P=۳×I²×R×L برابر ۳×۱۸۰²×۰٫۱۲×۱٫۵≈۱۷٫۵ کیلووات می‌شود.
این فقط تلفات هادی است؛ تلفات غلاف و اثر دما، آرایش و مسیر زمین در مدل کامل لحاظ می‌شود. همچنین مقاومت AC با فرکانس، اثر پوستی و دمای کار تغییر می‌کند و لزوماً با R20 دیتاشیت برابر نیست.

تقاطع‌ها، جانمایی و آتش‌گیری خاک

در تقاطع با لوله آب، فیبر و کابل‌های دیگر باید حریم فیزیکی، روکش محافظ و امکان تعمیر رعایت شود. خاک پرکننده مناسب و تراکم کنترل‌شده، علاوه بر حفاظت مکانیکی، برای پایداری ظرفیت حرارتی اهمیت دارد.
با افزایش رطوبت یا دمای غیرعادی، شرایط واقعی می‌تواند از فرضیات طرح منحرف شود. برای مسیرهای حساس، پایش دما یا آزمون پس از اجرا و ثبت شرایط خاک می‌تواند ریسک را کم کند.

کنترل هم‌زمان افت ولتاژ و اتصال کوتاه

سایز حرارتی کافی لزوماً افت ولتاژ قابل قبول ایجاد نمی‌کند؛ باید طول کابل، جریان واقعی و ضریب توان در حالت تولید کامل وارد محاسبه شود. همچنین انرژی اتصال کوتاه I²t باید با سطح مقطع هادی و مدت پاکسازی رله هماهنگ باشد.
در کابل MV رعایت کلاس ولتاژی، ضخامت عایق، پایان‌کابل، سرکابل و الزامات آزمون پس از نصب اهمیت بیشتری از محاسبه ساده جریان دارد. نقطه تصمیم نهایی باید بر پایه دیتاشیت سازنده و مطالعات شبکه باشد.

چک‌لیست مدارک طراحی و اجرا

گزارش مهندسی باید شامل نقشه مسیر، جدول انواع کابل، ورودی‌های خاک و دمای محیط، روش محاسبه IEC 60287، ضریب گروه‌بندی، تلفات، افت ولتاژ، تحمل خطا و مشخصات خاک پرکننده باشد.
پس از اجرا باید عکس‌های As-Built پیش از پوشاندن کانال، محل مفصل‌ها، عمق واقعی و نتایج آزمون عایقی، غلاف و فازبندی ثبت شوند. تغییر مسیر دفن بدون بازنگری محاسبه حرارتی مجاز نیست.

منابع

  1. IEC 60287-1-1:2023 Current Rating Equations — IEC
  2. Nexans Solar Power Cable Design Considerations — Nexans

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.