رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

آزمون روغن ترانسفورماتور نیروگاه خورشیدی؛ DGA، BDV و پایش عیب داخلی

پایش وضعیت ترانس روغنی نیروگاه خورشیدی با تحلیل گازهای محلول DGA، آزمون ولتاژ شکست BDV، نمونه‌برداری و تحلیل روند.

بازدید: ۴ تاریخ انتشار: ۴ دقیقه مطالعه دقیقه

خلاصه فنی

پایش وضعیت ترانس روغنی نیروگاه خورشیدی با تحلیل گازهای محلول DGA، آزمون ولتاژ شکست BDV، نمونه‌برداری و تحلیل روند.

ترانس روغنی و نشانگرهای سلامت آن

روغن ترانسفورماتور هم نقش عایق الکتریکی و هم انتقال حرارت دارد. تغییر کیفیت روغن، رطوبت، آلودگی و ایجاد گاز بر اثر عیوب حرارتی یا الکتریکی می‌تواند هشدار اولیه‌ای از وضعیت داخلی باشد، اما هیچ آزمون واحدی تصویر کامل سلامت را نشان نمی‌دهد.
پایش وضعیت باید همراه با سابقه بار، دمای روغن و سیم‌پیچ، نتایج آزمایش‌های قبلی، سرویس خنک‌کننده و رویدادهای حفاظتی تفسیر شود. یک نتیجه غیرعادی بدون روند زمانی، به معنی تشخیص قطعی نوع عیب نیست.

DGA چیست و چه می‌سنجد؟

تحلیل گازهای حل‌شده در روغن یا DGA غلظت گازهایی مانند H₂، CH₄، C₂H₂، C₂H₄، C₂H₆، CO و CO₂ را اندازه‌گیری می‌کند. ترکیب و نرخ تغییر گازها می‌تواند سرنخی از تخلیه جزئی، آرک یا گرمایش موضعی بدهد.
IEC 60599 چارچوب تفسیر داده گاز را ارائه می‌کند و بر لزوم قضاوت مهندسی تأکید دارد. جدول نسبت گازها بدون شناخت شرایط کار، نوع روغن و خطای نمونه‌برداری نمی‌تواند تصمیم قطعی تعمیر یا تعویض ترانس باشد.

BDV و تفاوت آن با DGA

آزمون Breakdown Voltage یا BDV مقاومت دی‌الکتریک نمونه روغن در برابر میدان AC را می‌سنجد؛ وجود آب، ذرات و شرایط نمونه می‌تواند مقدار آن را کاهش دهد. IEC 60156 روش مشخصی برای آزمون دارد و تفاوت بین آزمون پذیرش و پایش دوره‌ای باید در گزارش معلوم باشد.
BDV مناسب الزاماً به معنی نبود عیب حرارتی یا الکتریکی داخلی نیست؛ DGA و BDV دو نوع اطلاعات متفاوت تولید می‌کنند. روغن فیلترشده ممکن است BDV بهتری پیدا کند اما منشأ تولید گاز یا نقص ترانس باقی بماند.

نمونه‌برداری درست و پیشگیری از آلودگی

نمونه باید از شیر مناسب و با رعایت روش معتبر، ظرف تمیز و بسته‌بندی بدون ورود رطوبت گرفته شود. هواگیری و نحوه انتقال نمونه برای DGA حیاتی است؛ ورود هوا یا از دست رفتن گازهای فرار می‌تواند تفسیر را منحرف کند.
زمان نمونه‌برداری نسبت به رویداد حفاظتی، دمای ترانس، بار فعلی و وضعیت گردش روغن در گزارش ثبت شود. ظرف و زنجیره تحویل آزمایشگاه باید قابل ردیابی باشند.

تحلیل روند و نرخ رشد گاز

فرض کنید غلظت یک گاز از ۱۰۰ ppm به ۱۸۰ ppm در ۹۰ روز افزایش یافته باشد. نرخ متوسط افزایش حدود ۰٫۸۹ ppm/day است؛ اما ارزیابی خطر به نوع گاز، خطای اندازه‌گیری، سطح پایه ترانس و شرایط عملیاتی وابسته است.
نباید برای تمام گازها یک آستانه عمومی تعیین کرد. افزایش سریع C₂H₂ با افزایش ملایم CO تفسیر یکسان ندارد و نتیجه باید همراه با الگوهای دیگر بررسی شود.

پایش دمای روغن و سامانه خنک‌کاری

بالا رفتن دمای Top-Oil در ساعات اوج تولید ممکن است نتیجه بار بالا، گرفتگی رادیاتور، نقص فن یا تغییر دمای محیط باشد. دمای نقطه داغ سیم‌پیچ از دمای روغن متفاوت است و ممکن است از مدل حرارتی یا حسگر اختصاصی برآورد شود.
همزمان با آزمایش روغن، وضعیت فن‌ها، سطح روغن، نشتی، بوشینگ، رله بوخهلتس و آلارم دما بررسی شود؛ بی‌توجهی به عامل مکانیکی می‌تواند تفسیر شیمیایی را ناقص کند.

نمونه برنامه پایش

برای ترانس بدون سابقه مشکل، دوره پایش از دستور سازنده، سن و اهمیت تجهیز استخراج می‌شود. وقتی روند DGA غیرعادی است، فاصله نمونه‌برداری ممکن است کوتاه‌تر شود؛ تصمیم درباره فرکانس آزمون باید به سطح ریسک گره بخورد.
ارائه تنها برگه آزمایشگاه بدون نمودار تاریخی و مشخصات ترانس، داده‌ای کم‌ارزش برای تصمیم‌گیری است. آزمایشگاه، روش اندازه‌گیری و واحدها در طول زمان تا حد امکان ثابت یا قابل تطبیق باشند.

اقدام هنگام نتیجه غیرعادی

در شرایط غیرعادی باید بار، دما، رویدادهای حفاظتی، نشتی و تاریخچه تعمیر بررسی شده و آزمایش تأییدی مناسب انجام شود. اقداماتی مانند افزایش یا کاهش بار و خروج از مدار باید طبق دستورکار بهره‌برداری و نظر متخصص ترانس صورت گیرد.
تغییر روغن یا فیلترکردن آن بدون عیب‌یابی ممکن است فقط نشانه را موقتاً پنهان کند. برای تصمیم نهایی، DGA، BDV، رطوبت، آزمون‌های الکتریکی و شواهد میدانی در کنار هم تفسیر می‌شوند.

منابع

  1. IEC 60599:2022 Interpretation of Dissolved Gases — IEC
  2. IEC 60156:2025 Breakdown Voltage Method — IEC

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.