رفتن به محتوای اصلی
مقاله تخصصی

اثر طوفان شن بر پنل خورشیدی؛ سایش شیشه، گردوغبار و دوام نیروگاه بیابانی

تفاوت آلودگی موقت و سایش دائمی شیشه، اثر ذرات بر پوشش ضدبازتاب، آب‌بندی و پایش اقلیم خشک.

بازدید: ۳ تاریخ انتشار: ۵ دقیقه مطالعه دقیقه

طوفان شن چه آسیب‌هایی به سامانه فتوولتائیک می‌رساند؟

گردوغبار و طوفان شن دو مسیر متفاوت کاهش عملکرد ایجاد می‌کنند: نشستن ذرات روی سطح و کاهش عبور نور، و برخورد ساینده ذرات پرسرعت که در بلندمدت می‌تواند سطح شیشه، پوشش ضدبازتاب یا اجزای بیرونی را تحت تنش قرار دهد. شدت اثر به اندازه و سختی ذرات، سرعت باد، زاویه برخورد، رطوبت و کیفیت شیشه وابسته است.
آلودگی سطحی معمولاً با نظافت مناسب تا حدی قابل برگشت است؛ اما خراش یا آسیب پوشش لزوماً با شست‌وشو جبران نمی‌شود. این مقاله بر سایش بادی، آب‌بندی و طراحی نیروگاه بیابانی تمرکز دارد، نه تکرار برنامه عمومی شست‌وشوی پنل.

سازوکار سایش سطح شیشه

ذره شن در برخورد مکرر می‌تواند ریزخراش ایجاد کند و پراکندگی نور در سطح را تغییر دهد. این اثر تابع سرعت ذرات و هندسه برخورد است و نمی‌توان از تعداد روزهای گردوغبار به‌تنهایی عمر شیشه را پیش‌بینی کرد. پوشش ضدبازتاب ممکن است رفتار سایشی متفاوتی نسبت به شیشه بدون پوشش داشته باشد.
در شرایط محیطی شدید، مقاومت ماده باید با گزارش‌های آزمون معتبر سازنده و سابقه میدانی ارزیابی شود. آزمون‌های سایش آزمایشگاهی با شرایط واقعی سایت یکسان نیستند و نتایج باید در محدوده روش آزمون تفسیر شوند.

تفاوت Soiling Loss و افت دائمی سطح

کاهش موقت نور به‌دلیل گردوغبار انباشته‌شده با Soiling Ratio یا نسبت عملکرد سطح کثیف به مرجع تمیز بررسی می‌شود. برای مثال، نسبت ۰٫۹۲ در یک دوره می‌تواند به افت نسبی حدود ۸ درصد در شرایط مقایسه اشاره کند؛ اما تأثیر واقعی انرژی سالانه وابسته به زمان، تابش و وضعیت کل آرایه است.
اگر پس از نظافت استاندارد و تصحیح تابش و دما همچنان کاهش نوری معنادار باقی بماند، امکان آسیب پوشش، خرابی سلول یا تغییرات دیگر باید بررسی شود. صرف باقی‌ماندن افت تولید اثبات سایش شیشه نیست.

ریسک آسیب کانکتور و جعبه اتصال

ذرات ریز ممکن است از درزهای نامناسب به محفظه‌های برقی وارد شوند و در ترکیب با رطوبت، سطح نشتی یا خوردگی را افزایش دهند. درجه حفاظت IP، سلامت واشر، گلند و جای‌گذاری مناسب جعبه اتصال در برابر پاشش مستقیم اهمیت دارد.
تراکم گردوغبار روی مسیر تهویه اینورتر یا داخل فیلترها نیز می‌تواند دمای کار را بالا ببرد و باعث کاهش توان حرارتی شود. برنامه تمیزکاری تجهیزات برقی باید مستقل از شست‌وشوی سطح پنل و طبق توصیه سازنده تعریف شود.

انتخاب زاویه و هندسه برای اقلیم بادخیز

زاویه قرارگیری ماژول نسبت به مسیر باد و جهت غالب طوفان می‌تواند میزان نشست یا برخورد ذرات را تغییر دهد. این اثر پیچیده است و نباید تنها با افزایش شیب پنل، کاهش قطعی سایش یا آلودگی را فرض کرد؛ سازه باید بار باد و شرایط پارک ردیاب را نیز تحمل کند.
اگر سایت از ردیاب استفاده می‌کند، فرمان Wind Stow برای حفاظت سازه براساس طراحی است و لزوماً بهترین زاویه جلوگیری از سایش ذرات نیست. اولویت ایمنی سازه نسبت به هر راهکار تجربی کاهش آلودگی بالاتر است.

پایش ذرات و شاخص‌های محیطی

ایستگاه هواشناسی می‌تواند سرعت و جهت باد، تابش، بارندگی و در صورت نیاز غلظت ذرات را ثبت کند. نصب حسگرها باید در محل نماینده شرایط سایت و با برنامه کالیبراسیون باشد. مقایسه داده تمیزی پنل با رویدادهای باد، الگوی واقعی افت را آشکار می‌کند.
سایت‌های بزرگ ممکن است در نقاط مختلف میزان نشست متفاوتی داشته باشند؛ نزدیک راه خاکی، حصار یا تپه، شرایط محلی متفاوت است. استفاده از تنها یک سنسور برای کل زمین باید از نظر نمایندگی مکانی اعتبارسنجی شود.

طراحی مسیر راه و تثبیت خاک

تردد ماشین‌آلات روی راه‌های خاکی خشک می‌تواند گردوغبار محلی قابل توجهی ایجاد کند. تثبیت مناسب مسیر، کنترل سرعت خودرو و برنامه تردد در روزهای بادخیز ممکن است از بخشی از آلودگی غیرطبیعی ناشی از بهره‌برداری بکاهد.
انتخاب روش تثبیت خاک باید با خطر رواناب، آلودگی منابع آب و قوانین محیطی سازگار باشد. استفاده از محلول یا پوشش شیمیایی بدون ارزیابی زیست‌محیطی می‌تواند مشکلات جدید ایجاد کند.

شست‌وشو پس از طوفان و خطر خراش

در صورت وجود شن زبر روی شیشه، تماس خشک برس یا پارچه می‌تواند ذرات را روی سطح بکشد و خراش ایجاد کند. روش تمیزکاری باید با دستورالعمل سازنده ماژول و شرایط آب، دما و ابزار سازگار باشد. استفاده از فشار یا مواد شیمیایی نامناسب ممکن است به آب‌بندی و پوشش سطحی آسیب بزند.
در روزهای اختلاف دمای زیاد، شوک حرارتی ناشی از آب بسیار سرد روی سطح داغ نیز باید مطابق توصیه سازنده مدیریت شود. برنامه نظافت باید اثر اقتصادی، مصرف آب، ریسک ایمنی و نرخ آلودگی مجدد را هم‌زمان ارزیابی کند.

مثال اقتصادی تصمیم نظافت

فرض کنید نیروگاهی در یک بازه ۳۰ روزه، در نبود گردوغبار توانسته بود ۱۲۰ مگاوات‌ساعت تولید کند و Soiling Loss متوسط وزن‌دار برحسب تابش برابر ۶ درصد برآورد شده باشد. انرژی ازدست‌رفته به‌طور تقریبی ۷٫۲ مگاوات‌ساعت است. ارزش مالی این انرژی باید با قرارداد برق همان سایت محاسبه شود.
هزینه نظافت، آب، توقف، آسیب احتمالی و سرعت آلودگی مجدد با این منفعت مقایسه می‌شود. درصد افت لحظه‌ای در ظهر را نباید بدون وزن‌دهی زمانی به افت انرژی سالانه تبدیل کرد.

پایش آسیب بلندمدت و انتخاب ماژول

مقایسه تصویربرداری سطح با بزرگ‌نمایی مناسب، داده عبور نوری و آزمون الکتریکی نمونه‌ای در چند سال می‌تواند روند تغییر سطح را روشن کند. تصاویر میکروسکوپی یا آزمون آزمایشگاهی باید با روش یکسان و نمونه‌های کنترل تفسیر شوند.
برای خرید ماژول در اقلیم بیابانی، داده آزمون‌های معتبر، سابقه عملکرد منطقه‌ای، گارانتی و کیفیت پوشش شیشه اهمیت دارد. صرف عبارت «مقاوم در برابر شن» روی بروشور، بدون روش آزمون و معیار پذیرش، سند فنی کافی نیست.

منابع

  1. IEC 61730-2:2023, PV module safety qualification tests — IEC
  2. IEC 62548-1:2023, PV design requirements — IEC

دیدگاه‌ها

0 دیدگاه تأییدشده

به این مطلب امتیاز دهید

هنوز امتیازی ثبت نشده است.

امتیاز خود را انتخاب کنید

هنوز دیدگاه ای ثبت نشده است.